Pławniowice to jedna z najbardziej rozpoznawalnych miejscowości Gminy Rudziniec. O jej wyjątkowym charakterze decydują XIX-wieczny zespół pałacowo-parkowy rodziny von Ballestrem, Zalew Pławniowicki oraz Kanał Gliwicki, które od lat przyciągają turystów z całego kraju.

Najcenniejszym zabytkiem miejscowości jest pałac wzniesiony w latach 1882–1885 dla hrabiego Franciszka II von Ballestrema. Wraz z rozległym parkiem, Domem Kawalera, dawnymi zabudowaniami folwarcznymi i pałacową kaplicą tworzy jeden z najpiękniejszych zespołów pałacowo-parkowych na Śląsku.

Dziś pałac jest miejscem wydarzeń kulturalnych i konferencji. Uzupełnieniem historycznego krajobrazu Pławniowic są Zalew Pławniowicki i Kanał Gliwicki, oferujące doskonałe warunki do wypoczynku, turystyki i sportów wodnych.

 

Pałac Ballestremów w Pławniowicach

Przy ul. Gliwickiej 46 w Pławniowicach znajduje się pałac Ballestremów - jedna z najcenniejszych rezydencji końca XIX wieku na Górnym Śląsku. Powstał w latach 1882-1885 i do dziś zachwyca skalą oraz detalem architektonicznym.

Budynek wzniesiono w stylu neorenesansu niderlandzkiego z elementami neorenesansu francuskiego. Ma formę podkowy - trzy skrzydła otaczają dziedziniec otwarty na park.

Wysokie dachy z lukarnami, wieżyczki, ryzality i dominująca czworoboczna wieża nadają pałacowi wyjątkowy charakter. Elewacje zdobią m.in. boniowane naroża, gzymsy, kamienne obramienia okien, dekoracyjne szczyty i wykusze.

Od strony dziedzińca znajduje się półokrągła baszta oraz dwukondygnacyjna loggia. W południowo-zachodnim narożniku wkomponowano późnobarokową kaplicę z XVIII wieku, pozostałość po wcześniejszym założeniu.

Dziś pałac pełni funkcję Ośrodka Edukacyjno-Formacyjnego Diecezji Gliwickiej. 

To miejsce łączy historię, architekturę i parkowe otoczenie. Pałac w Pławniowicach jest jedną z najważniejszych wizytówek Gminy Rudziniec.

 

Majestatyczny pałac rodu Ballestremów

   

 

Park krajobrazowy

Założenie obejmuje teren między Kanałem Gliwickim, ul. Nad Kanałem, ul. Gliwicką i polami. Park ma charakter krajobrazowy, z czytelnym układem ścieżek, starodrzewem, stawem, alpinarium oraz elementami małej architektury.

Wśród zieleni zachowały się m.in. szpalery lip, dębów, klonów, grochodrzewów i wiązów, a także okazy magnolii czerwonokwiatowej i cypryśnika błotnego.

Park wpisano do rejestru zabytków i objęto ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

 

Park

 

 

Oficyna ze stajnią i wozownią

 Obiekt powstał w 1881 roku. Budynek ma rozczłonkowaną bryłę z częścią środkową, skrzydłem poprzecznym oraz cylindrycznymi wieżyczkami. Nakryty jest zróżnicowanymi dachami, a elewacje urozmaicają ryzality, szczyty, facjaty i lukarny.

Ściany wykonano z cegły na wysokim kamiennym cokole. Zachowały się detale kamienne, ceglane i tynkowane oraz częściowo oryginalna stolarka.

Obiekt zachował historyczną bryłę, elewację i detal architektoniczny.

 

Oficyna ze stajnią i wozownią z XIX w.

 

 

Dom Kawalera

Dom Kawalera, obecnie siedziba Ośrodka Pomocy Społecznej. Budynek pochodzi z 1884 roku.

Obiekt ma rzut zbliżony do kwadratu i mocno rozczłonkowaną bryłę. Wyróżniają go ryzality, trójboczny aneks oraz trójkondygnacyjna wieża w narożu fasady.

Ściany wykonano z cegły, na wysokim cokole. Elewacje zdobią obramienia okien i drzwi, boniowanie, fryzy, gzymsy oraz dekoracyjne facjaty i szczyty.

Budynek zachował historyczną bryłę, kompozycję elewacji i detal architektoniczny.

 

Dom Kawalera z XIX w.

 

Dawna restauracja 

Pod adresem ul. Gliwicka 52 znajduje się dawna restauracja z czwartej ćwierci XIX wieku. Obecnie budynek jest niezagospodarowany.

Obiekt wzniesiono na rzucie litery T. Zachodnia część jest jednokondygnacyjna, a wschodnia - dwukondygnacyjna. Budynek nakryto dachami dwuspadowymi ujętymi w ogniomury.

Ściany wykonano z cegły, z kamiennym cokołem i ceglanym detalem. Zachowały się m.in. gzymsy, zworniki, klińce łuków oraz część oryginalnej stolarki.

Obiekt jest opuszczony i zagrożony degradacją, ale nadal zachowuje historyczną bryłę, elewację i detal.

 

Dawna restauracja z XIX w.

 

Spichlerz w dawnym zespole folwarcznym

Na terenie dawnego zespołu folwarcznego przy ul. Gliwickiej 75 znajduje się spichlerz z 1888 roku.

To podpiwniczony, trójkondygnacyjny budynek na planie prostokąta, nakryty wysokim dachem mansardowym z lukarnami. Oś fasady podkreśla pseudoryzalit przechodzący w wąską facjatę.

Ściany są murowane i tynkowane. Okna rozmieszczono osiowo, są niewielkie, zakratowane i zamknięte płytkim łukiem odcinkowym.

Spichlerz zachował historyczną bryłę, kompozycję elewacji i detal architektoniczny.

 

Spichlerz z XIX w.

 

Gorzelnia 

W tym samym zespole, znajduję się gorzelnia z przełomu XIX i XX wieku.

Budynek wzniesiono na rzucie litery L. Jest jednokondygnacyjny, częściowo zróżnicowany wysokością, a w części zachodniej dwukondygnacyjny.

Ściany wykonano z cegły na kamiennym cokole. Elewacje zdobią lizeny, schodkowe gzymsy, fryzy oraz prostokątne i arkadowe okienka.

Obiekt zachował historyczną bryłę, elewację i detal architektoniczny. Jego stan określono jako dobry.

 

Gorzelnia z przełomu wieków

 

Budynek inwentarski

Budynek inwentarski z drugiej połowy XIX wieku.

Obiekt ma wydłużoną, jednokondygnacyjną bryłę podwyższoną o ściankę kolankową. Nakryto go dachem dwuspadowym krytym eternitem.

Ceglane elewacje zdobi linearny gzyms kordonowy. Zachowały się otwory zamknięte odcinkiem łuku, szczelinowe otwory wentylacyjne oraz dwuskrzydłowe wrota w elewacji szczytowej.

Obiekt zachował historyczną bryłę, elewację i detal architektoniczny.

 

Budynek inwentarski z XIX w

 

Budynek wagi

Budynek wagi z drugiej połowy XIX wieku. Obecnie nie jest użytkowany.

To niewielki, jednokondygnacyjny obiekt na rzucie ośmioboku, nakryty niskim, wielobocznym dachem namiotowym.

Ściany wykonano z cegły. Elewacje zdobią narożne lizeny, fryz, gzyms kostkowy oraz gzyms parapetowy. Zachował się także zakratowany otwór okienny.

Obiekt zachował historyczną bryłę, elewację i detal architektoniczny, choć wymaga uzupełnienia stolarki i wymiany pokrycia dachowego.

 

Budynek wagi z XIX w

 

 

Kapliczka z tablicami ofiar I wojny światowej

W narożu ul. Gliwickiej i ul. Nad Kanałem znajduje się kapliczka z tablicami upamiętniającymi ofiary I wojny światowej. Obiekt pochodzi z pierwszej ćwierci XX wieku.

Kapliczkę włączono w linię ogrodzenia zespołu pałacowego. Jest murowana, tynkowana, wzniesiona na rzucie prostokąta zamkniętego półkoliście i nakryta dachem dwuspadowym.

Fasadę wyróżnia arkadowe wejście, wysoki szczyt ze spływami wolutowymi oraz przeszklona nisza z figurą NMP. Po bokach umieszczono tablice z nazwiskami ofiar wojny.

Obiekt zachował historyczną bryłę, kompozycję elewacji i detal architektoniczny.

 

Kapliczka z tablicami ofiar 

 

 

Dom bramny 

Domy bramne przy ul. Gliwickiej 77 i 89 tworzą charakterystyczną parę obiektów wyznaczających wjazd na dawne podwórze folwarczne w Pławniowicach. Powstały w XIX wieku i do dziś zachowały układ podkreślający reprezentacyjny charakter wejścia do zespołu.

Oba budynki mają ceglane elewacje, zaoblone naroża oraz dekoracyjne podziały z lizenami, blendami, gzymsami i fryzami. Stanowią ważny element historycznej zabudowy folwarcznej, zachowując dawną bryłę, kompozycję elewacji i detal architektoniczny.

 

Dom bramny z XIX w

 

 

Budynek wagi w zespole młyna

Na terenie zespołu młyna przy ul. Nad Kanałem 1 zachował się budynek wagi z drugiej połowy XIX wieku. Obecnie pełni funkcję gospodarczą.

To niewielki obiekt na planie prostokąta, nakryty charakterystycznym wklęsło-wypukłym dachem. Tylna część została wtórnie podwyższona i nakryta płasko.

Ściany wykonano z cegły i zwieńczono zdwojonym gzymsem. W fasadzie znajduje się otwór drzwiowy zamknięty odcinkiem łuku, a boczne okna zostały zamurowane.

Obiekt zachował historyczną bryłę, kompozycję elewacji oraz detal architektoniczny.

 

Budynek wagi